Đèn mà tạm bợ thì soi đâu ra đường?

ĐÈN MÀ TẠM BỢ THÌ SOI ĐÂU RA ĐƯỜNG?

"Muốn biết nền giáo dục của một nước ra sao, hãy cầm cuốn sách giáo khoa của họ lên mà xem" – câu nói tưởng chừng đơn giản nhưng chứa đựng một chân lý sâu sắc. Sách giáo khoa không chỉ là công cụ truyền tải kiến thức, mà còn là tấm gương phản chiếu tinh thần, triết lý và sự đầu tư của một quốc gia cho giáo dục. Nhìn vào cách một đất nước làm sách, ta có thể thấy họ coi trọng tri thức đến mức nào.

Sách Liên Xô: Tri thức là báu vật đáng nâng niu

Những cuốn sách giáo khoa của Liên Xô được thiết kế để tồn tại cùng thời gian – bìa cứng cáp, gáy sách chắc chắn, giấy dày dặn, có thể sử dụng hàng chục năm mà không hư hỏng. Cách làm sách ấy không chỉ đảm bảo độ bền, mà còn thể hiện thái độ tôn trọng tri thức: kiến thức không phải thứ dùng một lần rồi vứt đi, mà là di sản cần được gìn giữ, trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Người Liên Xô coi sách như một kho báu, và họ đối xử với nó bằng sự trân trọng xứng đáng.

Sách Trung Quốc: Tư duy hệ thống và khát vọng hội nhập

Không cầu kỳ về hình thức, nhưng sách giáo khoa Trung Quốc được trình bày một cách khoa học, logic, đầy đủ thông tin. Đặc biệt, sách được in theo khổ chuẩn quốc tế, giúp người học dễ dàng đối chiếu với tài liệu nước ngoài. Điều này cho thấy tư duy bài bản của người làm giáo dục: họ không chỉ truyền đạt kiến thức, mà còn rèn luyện cho học sinh khả năng tư duy hệ thống và tiếp cận tri thức toàn cầu. Trung Quốc dịch và tổng hợp tri thức thế giới một cách có chọn lọc, biến nó thành công cụ phục vụ mục tiêu phát triển của đất nước.

Sách Việt Nam: Sự tạm bợ và tri thức "dùng một lần"

Trái ngược hoàn toàn, sách giáo khoa Việt Nam thường có chất lượng in ấn thấp: bìa mỏng, giấy xốp, gáy sách dễ bung chỉ sau vài lần sử dụng. Chữ in nhòe, hình ảnh thiếu sắc nét, nội dung đôi khi còn sơ sài, thiếu tính kế thừa. Một cuốn sách như vậy khó lòng truyền cảm hứng cho người học, bởi nó gửi đi thông điệp ngầm: tri thức chỉ là thứ tạm bợ, không đáng đầu tư lâu dài. Hệ quả là học sinh không có thói quen giữ gìn sách vở, giáo viên cũng gặp khó khăn khi phải dựa trên một công cụ thiếu ổn định để giảng dạy.

Sách tốt – Nền tảng của một nền giáo dục tốt

Người xưa nói "Muốn có trò giỏi, phải có thầy giỏi", nhưng trước cả người thầy, phải là một cuốn sách tốt. Sách giáo khoa chính là "chiếc đèn" soi đường cho tri thức. Nếu đèn mờ, đường sẽ tối; nếu đèn vững chãi, ánh sáng sẽ lan tỏa xa. Một cuốn sách chất lượng không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức hiệu quả, mà còn dạy họ bài học về sự trân trọng tri thức. Ngược lại, sách tạm bợ khiến việc học trở nên khó khăn, thậm chí tạo ra tâm lý coi thường sách vở.

Bài học cho giáo dục Việt Nam

Nếu muốn cải cách giáo dục, không thể chỉ thay đổi phương pháp dạy hay chương trình học. Hãy bắt đầu từ những điều cơ bản nhất. Đó là đầu tư nghiêm túc vào sách giáo khoa: từ chất lượng giấy, mực in, đến cách trình bày, biên soạn nội dung. Tri thức cần được đặt vào một "chiếc áo" xứng đáng, để người học thấy rằng, đây là thứ đáng giá, đáng giữ gìn, đáng theo đuổi.

Giáo dục là con đường dài, và sách giáo khoa chính là những viên gạch đầu tiên. Nếu những viên gạch ấy mục nát, làm sao xây nên một nền tảng vững chắc? "Đèn mà tạm bợ, thì soi đâu ra đường?" Câu hỏi ấy cần được trả lời bằng hành động, không phải bằng lời nói suông.

Hệ quả, một cuốn sách bền, người biên soạn tất phải vắt sức để chau chuốt từng chữ, không thể có ý nghĩ cẩu thả vì nó lưu giữ lại tất cả nỗ lực của người đó theo thời gian.