Rừng thật đang mất, rừng ảo đang sinh

Ta đang trả tiền để ngắm một khu rừng không thở, trong khi khu rừng biết thở đang lặng lẽ ngã xuống ngoài kia.

Tôi ngồi trước màn hình, ngón tay lướt nhẹ, và một khu rừng hiện ra: những tán lá xanh mướt rung rinh trong cơn gió giả lập, đàn bướm phát sáng lượn quanh, tiếng chim hót được lập trình tinh xảo đến từng nốt. Tất cả đẹp đến sững sờ. Nhưng khi ngẩng đầu lên khỏi màn hình, qua khung cửa sổ, tôi thấy một điều khác: những thân cây đang ngã xuống, những loài thú mất dần chốn dung thân, và bê tông đang lặng lẽ nuốt chửng từng khoảng xanh còn sót lại.

Công nghệ ấy, quả thật, đáng kinh ngạc.

Nhưng sự trớ trêu đằng sau nó, mới thật đáng sợ.

Chúng ta đang bỏ tiền ra để được ngắm nhìn một khu rừng không hề tồn tại, trong khi khu rừng thật – nơi ta có thể chạm tay vào vỏ cây, nghe tiếng lá xào xạc, hít thở bầu không khí trong lành – đang bị chính ta xóa sổ từng ngày. Ta trả tiền cho ảo ảnh, và trả giá bằng thực tại.

Vì sao con người lại đi đến chỗ nghịch lý này?

Nhà Phật gọi trạng thái ấy là vô minh – không phải là thiếu trí thông minh, mà là không thấy được mối liên hệ thật sự giữa mình và vạn vật chung quanh. Ta tưởng khu rừng là thứ ở "ngoài kia", tách biệt hẳn với "tôi ở trong này". Ta quên mất rằng hơi thở của chính mình, từng giây từng phút, vốn là nhờ cây cối ngoài kia chuyển hóa mà thành. Duyên khởi – lời dạy cốt lõi của đạo Phật – nói rằng không một sự vật nào tồn tại tách biệt, độc lập; ta và rừng vốn nương vào nhau mà sống. Một khu rừng ảo, dù đẹp đến đâu, cũng không mang oxy đến cho ta thở, không làm dịu bớt cái nóng của địa cầu, không che chở cho một con chim làm tổ hay một con thú tìm nơi trú ẩn. Nó chỉ là hình ảnh, mà hình ảnh thì không nuôi sống ai cả.

Cái ta đang đánh đổi, thật ra, không chỉ là cây cối, mà là chính mối liên kết giữa con người với tự nhiên mà Đạo gia xưa hằng coi trọng. Họ dạy rằng nên sống thuận theo tự nhiên, xem vạn vật và chính mình vốn là một, không hề tách rời. Phải chăng, khi tàn phá rừng thật để đắm mình trong rừng ảo, ta đang tự cắt đứt mối dây liên kết ấy? Nhà Phật cũng có một cách nói tương tự: tâm và cảnh vốn không hai – cảnh vật bên ngoài chính là tấm gương phản chiếu tâm bên trong. Một tâm hồn quen dần với sự giả tạo, rồi sẽ nhìn cả thế giới thật bằng chính con mắt hờ hững, vô cảm ấy.

Nho gia xưa lại nhìn con người như một trong ba ngôi của trời, đất và người – Thiên, Địa, Nhân – không phải để đứng trên vạn vật, mà để gánh vác trách nhiệm gìn giữ sự hài hòa giữa các ngôi ấy. Nếu hôm nay ta chọn sự tiện nghi của rừng ảo hơn trách nhiệm với rừng thật, e rằng con cháu ta mai sau sẽ chỉ còn được thừa hưởng những khu rừng tồn tại trong bộ nhớ máy tính, chứ không phải trong bầu không khí các em thở mỗi ngày.

Tôi không nghĩ công nghệ là kẻ thù. Một khu rừng ảo có thể là cánh cửa để một đứa trẻ sinh ra giữa phố thị lần đầu biết đến tiếng chim, hình dáng một chiếc lá, sự kỳ diệu của một cánh bướm. Vấn đề không nằm ở chỗ ta tạo ra thế giới ảo, mà nằm ở chỗ ta đang để nó thay thế thế giới thật, thay vì dùng nó như một cây cầu dẫn ta trở về với thế giới ấy.

Nếu một ngày, thiên nhiên chỉ còn là thứ ta phải đeo một chiếc kính lên mắt mới thấy được, thì đó không còn là dấu hiệu của văn minh tiến bộ, mà là bằng chứng cho một mất mát không gì bù đắp được.

Tôi tin con đường quay về không cần bắt đầu bằng điều gì lớn lao. Nó có thể bắt đầu bằng một buổi chiều tắt máy, bước ra ngoài, đặt bàn tay lên một thân cây thật, và im lặng lắng nghe. Không phải để hoài niệm, mà để nhắc chính mình nhớ rằng: sự sống thật luôn thở, luôn lớn lên, luôn cần ta gìn giữ – còn hình ảnh, dù đẹp đến mấy, thì mãi mãi bất động.

Rừng thật đang cần ta ngay hôm nay. Rừng ảo, vẫn sẽ chờ đó, bất cứ khi nào ta muốn quay lại – nhưng nó sẽ không bao giờ cần đến ta.

Phản hồi về bài viết

(0 stars)

Xin mời bình chọn sao (Star)

Thông tin của bạn đã gửi thành công! Tuy nhiên, nội dung này cần Ban Biên Tập xét duyệt. Xin cám ơn và mong bạn thường xuyên đóng góp ý kiến. Điện thoại Không thực hiện được! Xin mời nhập lại mã an toàn.