Hãy cẩn thận, đừng đẩy Nga đi quá xa!

8/5/2026 12:00:00 AM | 0

Thứ nhất sợ kẻ anh hùng

Thứ nhì sợ kẻ cố cùng liều thân.

Đây là bài học tổ tiên dạy chúng ta. Người Nga có thể là kẻ anh hùng, nhưng cũng có thể là kẻ cố cùng liều thân trước bầy sói NATO hung bạo.

1. Cảm giác bất an địa chính trị sâu sắc và quan niệm "vùng đệm chiến lược"

Nước Nga đang nằm ở "ngã rẽ định mệnh". Về bản chất, đây là kết quả từ sự va chạm khốc liệt giữa tư duy an ninh địa chính trị và kinh nghiệm lịch sử kế thừa từ thời Đế quốc Nga - Liên Xô với thực tế toàn cầu hóa sau Chiến tranh Lạnh. 

Nằm trải dài trên cả hai châu lục Âu - Á, phía tây nước Nga là đồng bằng Đông Âu mênh mông không có vật cản tự nhiên làm phòng tuyến tự vệ. Trong lịch sử, vùng đất này từng nhiều lần hứng chịu các cuộc xâm lược từ phương Đông và phương Tây: từ đoàn quân Mông Cổ Tây chinh, Ba Lan chiếm đóng Moscow, cuộc viễn chinh của Napoleon, cho đến chiến thuật đánh nhanh thắng nhanh của Đức Quốc xã. Những vết thương ấy khắc sâu vào ký ức của dân tộc Nga, tạo nên một văn hóa chiến lược xuyên suốt từ thời Nga hoàng, Liên Xô cho đến nước Nga hiện đại.

Không có rào cản địa lý tự nhiên, người Nga hình thành một nhận thức cốt lõi: An ninh nội địa không thể chỉ dựa vào đường biên giới quốc gia, mà bắt buộc phải xây dựng các vùng đệm ở xung quanh để đẩy mối đe dọa ra xa thổ nhưỡng của mình. 

Việc mở rộng lãnh thổ của Nga hoàng, việc Liên Xô thành lập khối Warsaw cùng các nước vệ tinh Đông Âu, hay việc Nga thời hậu Liên Xô coi Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (SNG) là "phạm vi lợi ích đặc biệt" đều xuất phát từ căn nguyên này. 

Việc NATO liên tục mở rộng về phía đông nhiều đợt được Nga giải mã như một cơn ác mộng lịch sử tái diễn: Sức mạnh quân sự phương Tây từng bước áp sát vùng lõi đất nước, không gian an ninh bị chèn ép liên tục. Đây chính là động cơ tâm lý và địa chính trị quan trọng nhất dẫn đến xung đột Nga - Ukraine.

2. Người Ukraine đang học theo Iran, liệu người Nga có học theo Iran?

Vào mùa hè năm 2026, hai cuộc chiến dường như song song đang diễn ra cùng một lúc...

Trong cuộc chiến Mỹ – Israel – Iran, bằng các phương thức bất đối xứng, Iran đã đối đầu với một nước Mỹ có sức mạnh quân sự vượt trội cùng Israel và các đồng minh vùng Vịnh. Bằng việc sử dụng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) giá rẻ tấn công tuyến hàng hải eo biển Hormuz, các căn cứ quân sự Mỹ cùng hạ tầng của đồng minh, Iran không chỉ chống đỡ được áp lực quân sự từ siêu cường mà còn dần nắm lấy thế chủ động trên chiến trường.

Trực tiếp trên chiến trường Nga – Ukraine, Ukraine đã sao chép một cách hệ thống chiến thuật của Iran. Đối mặt với ưu thế hỏa lực chính quy của Nga, Kyiv không cố thủ phòng ngự thụ động mà tập trung phát triển mạnh năng lực tấn công tầm xa, đẩy chiến sự vào sâu trong hậu phương rộng lớn – nơi Nga rất khó phòng thủ toàn diện.

Là một cường quốc quân sự truyền thống, khi đụng độ Ukraine, tình cảnh của Nga rất giống với Mỹ khi đụng độ Iran.

Mặc dù Iran là đồng minh của Nga, hai bên có nhiều hợp tác quân sự và chia sẻ tài nguyên, nhưng cho đến nay Nga vẫn chưa sao chép chiến thuật của Iran. Bởi vì theo tiêu chuẩn của Iran, bất kỳ quốc gia nào cung cấp tài nguyên quân sự, hỗ trợ hậu cần và căn cứ quân sự cho đối thủ thì đều đương nhiên trở thành mục tiêu tấn công, thậm chí là mục tiêu ưu tiên nhằm đạt hiệu quả "sát kê cảnh hầu" (giết gà dọa khỉ) để đe dọa đối phương. Moscow hiện tại vẫn luôn giữ sự kiềm chế, giới hạn các hành động trong phạm vi lãnh thổ Ukraine, thụ động nhìn Châu Âu biến cuộc chiến Nga - Ukraine thành một cuộc chiến ủy nhiệm chống lại Nga với chi phí tối thiểu.

Xoay quanh các chủ đề này, chúng ta hãy cùng phân tích ngắn gọn.

3. Iran: Bậc thầy chiến tranh bất đối xứng - Cú lật kèo từ thế yếu sang thế mạnh

Trong cuộc xung đột năm 2026, chiến lược cốt lõi của Iran rất rõ ràng và lạnh lùng: Không đòi hỏi phải cân bằng hỏa lực, mà tập trung đánh vào các mắt xích yếu nhất trong cỗ máy chiến tranh và liên minh chính trị của đối thủ.

Loại tấn công thứ nhất: Tấn công huyệt đạo chiến lược. Eo biển Hormuz là yết hầu vận tải năng lượng toàn cầu và cũng là mạch máu kinh tế để Mỹ duy trì trật tự Trung Đông. Thông qua UAV, tên lửa chống hạm, thủy lôi và tàu tốc độ cao, Iran liên tục đe dọa và thực tế đã tấn công các tàu thương mại đi qua, nắm giữ quyền kiểm soát eo biển và có thể đóng cửa nơi này tùy theo biến động tình hình. Mỹ dù sở hữu lực lượng hải quân mạnh nhất thế giới và đã dốc toàn lực nhưng cũng không thể giành lại eo biển, không thể duy trì sự thông suốt của luồng hàng hải. Dưới áp lực kinh tế - chính trị trong nước và quốc tế do biến động giá dầu gây ra, Mỹ buộc phải thỏa hiệp với Iran.

Loại tấn công thứ hai: Tấn công đồng minh của Mỹ (Mở rộng theo chiều ngang). Một điểm then chốt khác là "leo thang theo chiều ngang", coi tất cả các quốc gia Trung Đông cung cấp căn cứ, hậu cần và hỗ trợ chính trị cho Mỹ là đối tượng đáp trả. Các đối tượng này bao gồm UAE, Ả Rập Xê Út, Kuwait, Bahrain, Jordan... Trong các hành động của mình, Iran thực hiện phản công kiểu "soi gương" dựa trên các mục tiêu và thiệt hại mà liên quân Mỹ - Israel gây ra cho mình: Tấn công các căn cứ quân sự Mỹ, cơ sở hạ tầng, cơ sở năng lượng và công trình dân sự trên lãnh thổ các nước này. Nói một cách đơn giản, liên quân Mỹ - Israel đánh vào cái gì của Iran, Iran sẽ đáp trả đúng vào cái đó của các đồng minh. Thông qua việc nhắm vào các quốc gia đồng minh, Iran đã mở rộng và nâng cấp cuộc chiến.

Bản chất của chiến lược này là biến hệ thống đồng minh của Mỹ từ tài sản thành gánh nặng. Mỹ càng muốn bảo vệ đồng minh thì tài nguyên càng bị phân tán; đồng minh càng cảm thấy bất an thì càng đòi hỏi Mỹ cung cấp nhiều bảo đảm an ninh hơn. Nhưng thực tế là, Mỹ không những không thể bảo vệ đồng minh mà ngay cả các căn cứ quân sự của chính mình cũng không bảo vệ nổi, hơn 10 căn cứ quân sự Mỹ đã bị hư hại nghiêm trọng dưới các đòn đòn tập kích chính xác của Iran. Đồng thời, do các cơ sở năng lượng và hạ tầng thiết yếu (như nhà máy khử muối nước biển) của các nước vùng Vịnh luôn đối mặt với mối đe dọa đáp trả từ Iran, kế hoạch sinh tồn và phát triển của họ bị đe dọa nghiêm trọng. Điều này buộc các nước này phải gây áp lực lên Mỹ và chủ động tìm kiếm đối thoại đơn phương với Iran nhằm kết thúc chiến tranh. Cách đánh của Iran đã làm rung chuyển kiến trúc an ninh Trung Đông của Mỹ.

Loại tấn công thứ ba: Chi phí bất đối xứng. Bất đối xứng về chi phí là độc tính sát thương cốt lõi của chiến tranh bất đối xứng. Một chiếc UAV cảm tử của Iran có giá chỉ khoảng 20.000 đến 50.000 USD, một số tên lửa đạn đạo dao động từ 500.000 đến vài triệu USD. Trong khi đó, chi phí đánh chặn của Mỹ lại cực kỳ đắt đỏ: Một quả tên lửa Patriot có giá khoảng 3 đến 4 triệu USD, còn tên lửa THAAD vượt mức 10 triệu USD. Kể từ khi khai chiến, phía Mỹ đã tiêu tốn hơn 1.000 quả tên lửa Tomahawk, 1.400 quả tên lửa Patriot, và kho dự trữ của hệ thống phòng không THAAD cũng đã tiêu hao hơn một nửa. Chu kỳ tái sản xuất các loại tên lửa tinh vi này kéo dài ít nhất từ 3 đến 5 năm, thậm chí lâu hơn. Điều này gây ra tình trạng thiếu hụt kho đạn nghiêm trọng cho quân đội Mỹ, hạn chế hiệu quả khả năng leo thang chiến dịch chống lại Iran.

Không lâu sau khi xung đột bắt đầu, mọi người đã nhận ra: Iran không thua nghĩa là thắng, Mỹ không thắng nghĩa là thua. Trong vài tháng qua, dù gánh chịu thiệt hại lớn, Iran đã phát huy thành công tinh hoa của chiến tranh bất đối xứng, duy trì thế bất bại cho đến nay. Bằng cách giáng đòn vào điểm yếu, đẩy chi phí lên cao và đẩy Mỹ vào thế tiến lui đều khó về cả chính trị lẫn quân sự, Iran đã ép Mỹ phải ký bản ghi nhớ ngừng bắn với những nhượng bộ quan trọng. Mỹ không thể giành lại eo biển, cũng không thể leo thang cuộc chiến, chỉ biết đơn phương cầu mong Iran chủ động nhượng bộ. Iran đã tự biến mình từ thế yếu bị động ăn đòn thành bên chủ động nhào nặn cục diện chiến trường, tiếp tục thừa thắng xông lên để làm suy yếu sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Trung Đông.

4. Người Ukraine đã học được bài học: Đánh vào hậu phương Nga

Ukraine đã sao chép trọn vẹn chiến thuật bất đối xứng của Iran. Đối mặt với ưu thế của Nga về quân số và hỏa lực chính quy, Ukraine không tự giới hạn mình vào việc đụng độ trực diện ở tiền tuyến mà tập trung phát triển mạnh năng lực tấn công tầm xa, đẩy chiến sự vào sâu trong hậu phương rộng lớn – nơi Nga rất khó phòng thủ toàn diện.

Lấy tháng 6 năm 2026 làm ví dụ, lực lượng thiết bị không người lái của Ukraine trung bình mỗi đêm phóng từ 200 đến 300 UAV tầm xa. Số lượng nhiệm vụ tập kích sâu trong một tháng vượt quá 2.000 lần, mục tiêu bao phủ dải hậu phương từ 500 đến 2.000 km của Nga (chậm chí xuất hiện kỷ lục một đòn tập kích xa tới khoảng 2.500 km).

Mục tiêu ưu tiên hàng đầu của Ukraine là hệ thống năng lượng — nơi ảnh hưởng trực tiếp đến dân sinh và nguồn thu kinh tế của Nga. Trong vài tháng qua, quân đội Ukraine đã tấn công một cách hệ thống vào các nhà máy lọc dầu, trạm bơm, kho chứa dầu và các cụm xử lý then chốt của Nga. Tính từ đầu năm đến nay, các nhà máy lọc dầu của Nga đã hứng chịu gần 200 đòn tập kích (gấp 11 lần so với cùng kỳ năm ngoái). Đầu tháng 7, phía Ukraine tuyên bố đã làm tê liệt 43% công suất lọc dầu thiết kế của Nga, công suất vận hành thực tế giảm từ 20% đến hơn 30%, lượng lọc dầu trung bình hàng ngày có thời điểm giảm xuống dưới 4 triệu tấn. Tại nội địa Nga thậm chí đã xuất hiện cảnh hàng dài người xếp hàng chờ đổ xăng. Độ rộng, cường độ và chiều sâu trong đòn tấn công của Ukraine đã vượt xa dự tính của Nga.

Hệ thống logistics và chuỗi cung ứng công nghiệp quốc phòng của Nga cũng bị Ukraine đưa toàn bộ vào tầm ngắm mà không có bất kỳ giới hạn nào. Gần đây, xung đột còn mở rộng hơn nữa. Biển Caspian, kênh lưu thông then chốt để Iran vận chuyển linh kiện UAV và đạn dược cho Nga, gần đây cũng bị UAV tầm xa của Ukraine tấn công, mục tiêu bao gồm các tàu chở hàng được cho là mang hàng hóa quân sự, tàu tên lửa của Nga và các giàn khoan dầu trên biển. Điều này trực tiếp cắt đứt, hoặc ít nhất là làm tăng mạnh chi phí lưu thông vật tư quân sự giữa Nga và Iran.

Hành động tấn công tuyến đường biển Caspian của Ukraine đã làm cho cuộc chiến Nga - Ukraine và cuộc chiến Iran giao nhau. Ukraine không chỉ thực hiện các hành động quân sự đơn thuần, mà đang thực hiện một thao tác chiến lược, chủ động gắn mình vào logic của cuộc xung đột Mỹ, Iran: Kyiv dốc lực chứng minh cho ông Trump thấy khả năng và giá trị của mình trong việc phối hợp với Mỹ đối đầu với Iran, nhằm tìm kiếm sự phối hợp chiến lược từ phía Mỹ. Cũng nhờ việc Ukraine sử dụng các đòn tấn công tầm xa gây thiệt hại nặng nề cho Nga và đạt được thành tích không nhỏ trên chiến trường, ông Trump đã có cái nhìn khác, thay đổi thái độ trước đây và sẵn sàng dành nhiều nguồn lực hỗ trợ hơn cho Kyiv.

Do phạm vi hậu phương bị đe dọa, Nga buộc phải phân tán nguồn lực để bảo vệ nội địa, bận rộn ứng phó với khủng hoảng nhiên liệu và áp lực kinh tế ngày càng leo thang. Lãnh thổ Nga quá rộng lớn, các cơ sở tài nguyên lại phân tán, khiến nước này bỗng trở nên vô cùng manh mún trước các đòn tập kích hậu phương. Được khích lệ bởi thành tích chiến trường, Ukraine thừa thắng xông lên, liên tục mở rộng phạm vi tấn công, thậm chí nhắm vào các cơ sở dân sự một cách hệ thống, khiến người dân Nga bình thường bắt đầu cảm nhận được hơi nóng chiến tranh ngay trước cửa nhà mình. Kết quả là, Ukraine đã dùng các UAV giá rẻ được sản xuất hàng loạt để đổi lấy thêm thế chủ động chiến lược, làm gia tăng chi phí và thách thức cho Nga trong việc duy trì chiến tranh.

Chiến lược của Ukraine hoàn toàn trùng khớp với logic của Iran khi dùng tên lửa và UAV phong tỏa eo biển, tấn công các đồng minh vùng Vịnh: Chuyên đánh vào các mắt xích yếu khó phòng thủ trong cỗ máy chiến tranh của đối phương, dùng chi phí tối thiểu để tạo ra rắc rối tối đa, buộc đối thủ rơi vào thế bị động.

Đó chính là logic cốt lõi của chiến tranh bất đối xứng: Tinh hoa của việc kẻ yếu thắng kẻ mạnh không nằm ở việc so kè năng lực tại điểm mạnh của đối phương, mà là tìm ra điểm yếu khó phòng thủ của kẻ mạnh, tập trung lực lượng đánh liên tục vào đó cho đến khi đối phương không thể chịu đựng nổi. Nếu Ukraine áp dụng chiến lược này ngay từ khi chiến tranh mới bắt đầu, Nga đã phải đánh giá lại toàn bộ bài toán chi phí - lợi ích của cuộc chiến.

5. Nga: Vẫn kiềm chế, chưa sao chép chiến thuật của Iran

Iran và Nga là đồng minh, hai bên chia sẻ và hỗ trợ lẫn nhau rất nhiều tài nguyên quân sự. Chẳng lẽ Nga không hiểu triết lý và nguyên tắc của chiến tranh bất đối xứng mà Iran áp dụng? Liệu Nga có thể học theo Iran để tấn công các đồng minh của Ukraine? 

Cần nhớ rằng, Nga là một trong những quốc gia sở hữu kho hạt nhân lớn nhất thế giới. Nếu "dân tộc chiến đấu" bị kích động, cảm thấy không còn đường lùi và lựa chọn leo thang chiến tranh, hậu quả sẽ không thể lường trước. Dưới các đòn đòn tập kích của Ukraine, tiếng nói đòi leo thang chiến tranh bên trong nước Nga ngày càng nhiều, bao gồm giới tinh hoa chính trị, quân sự, trí thức, truyền thông và cả dư luận xã hội. Đừng bao giờ coi thường ý chí và quyết tâm của dân tộc này.

Thực tế hiện nay, sự hỗ trợ của Châu Âu dành cho Ukraine đã vượt xa tầm hỗ trợ mang tính biểu tượng, nâng cấp thành sự ủng hộ quân sự toàn diện và có hệ thống. Tại Hội nghị thượng đỉnh NATO Ankara năm 2026, các đồng minh Châu Âu và Canada đã cam kết rõ ràng sẽ cung cấp 70 tỷ euro thiết bị quân sự, hỗ trợ và huấn luyện trong năm, đồng thời duy trì mức tương tự vào năm 2027. Viện trợ quân sự của Tây phương tích lũy từ năm 2022 đến nay đã tiến sát mốc 200 tỷ USD. Sân bay Rzeszów-Jasionka của Ba Lan đóng vai trò là đầu mối viện trợ quân sự, mỗi ngày đều có lượng lớn vật tư đổ vào Ukraine. Nước Đức ngoài việc công khai ủng hộ Ukraine và coi Nga là đối thủ giả định, còn mượn kịch bản giả định "Nga xâm lược, Mỹ rút khỏi NATO" để ép ngành công nghiệp quốc phòng trong nước nâng cấp và "tái quân sự hóa", gây ra sự bất mãn cực lớn từ phía Nga.

Theo nguyên tắc chiến tranh bất đối xứng của Iran, bất kỳ quốc gia nào cung cấp tài nguyên quân sự, hỗ trợ hậu logistics và căn cứ cho đối thủ mạnh đều phải trở thành mục tiêu tấn công. Về mặt lý thuyết, Nga hoàn toàn có năng lực thực hiện các đòn tấn công tương tự vào các mục tiêu liên quan ở Châu Âu: Các đầu mối quân sự, cơ sở huấn luyện, hạ tầng hậu cần viện trợ Ukraine của các nước thành viên NATO (Ba Lan, các nước Baltic...), các tài sản quân sự của NATO gần biên giới dùng để phối hợp với Ukraine, thậm chí cả các nút giao thông công nghiệp quốc phòng và năng lượng xa hơn, miễn là bị coi có liên quan đến Ukraine. Ngày càng có nhiều người Nga cho rằng, muốn dừng sự hỗ trợ vô tội vạ của người Châu Âu dành cho Ukraine thì phải làm cho họ thực sự nếm trải cái giá của chiến tranh.

Thế nhưng, Moscow từ đầu đến cuối vẫn giữ sự kiềm chế, giới hạn các hành động trong phạm vi lãnh thổ Ukraine hoặc các vùng do Nga kiểm soát, cùng lắm chỉ sử dụng các biện pháp hỗn hợp (UAV xâm nhập, tấn công mạng...) để gây ra ảnh hưởng tương đối hạn chế. Những biện pháp này kém xa so với mức độ hỗ trợ quân sự thực chất mà Châu Âu dành cho Ukraine.

6. Sự kiềm chế của Nga chẳng qua vẫn là vì NATO:

Thứ nhất, sự đe dọa từ Điều 5 của NATO. Tấn công trực tiếp vào lãnh thổ quốc gia thành viên NATO sẽ ngay lập tức kích hoạt điều khoản phòng thủ tập thể, có thể dẫn đến xung đột toàn diện với NATO. Mặc dù ông Trump suốt ngày đe dọa rút khỏi NATO và chỉ trích mức đóng góp của các thành viên, nhưng NATO dù sao vẫn tồn tại. Việc các nước thành viên có đoàn kết lại để tham chiến với Nga vì Ukraine hay không vẫn là một biến số chưa biết trước, và đối với Nga, đó là một rủi ro thực chất rất khó đánh giá. Nếu không tính đến vũ khí hạt nhân, xét về lực lượng quân sự chính quy, Nga không chiếm ưu thế so với NATO. Lấy một giả định lạc quan: Nếu xung đột bùng nổ giữa Nga và các nước Châu Âu/NATO nhưng hai bên chỉ giới hạn ở việc tập kích tầm xa lẫn nhau, thì năng lực sản xuất, kho dự trữ, khả năng phóng và hệ thống phòng thủ vũ khí tầm xa của Nga chưa chắc đã đánh bại được Châu Âu/NATO.

Thứ hai, vấn đề leo thang hạt nhân. Nga sở hữu một trong những kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, và trong vài năm qua đã liên tục dọn đường dư luận về việc coi đòn tập kích hạt nhân là một lựa chọn khi Nga đối mặt với "mối đe dọa sinh tồn". Phe diều hâu trong nội bộ Nga (như Karaganov...) ngày càng thường xuyên kêu gọi thực hiện các đòn tấn công nhắm vào Châu Âu, không chỉ dùng vũ khí thông thường mà còn nên dùng vũ khí hạt nhân (thái dụng/chiến thuật) khi cần thiết để "sát kê cảnh hầu", tạo sự răn đe tuyệt đối với Châu Âu, buộc họ phải tránh xa cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine. 

Nhưng dù sao từ sau Thế chiến II đến nay chưa có quốc gia nào sử dụng vũ khí hạt nhân, việc dùng vũ khí hạt nhân bị cộng đồng quốc tế kiên quyết phản đối trên cả phương diện luật pháp quốc tế lẫn đạo đức. Một khi sử dụng, bất kể NATO có đáp trả bằng hạt nhân hay không, Nga cũng sẽ trở thành bên gánh tội lỗi khơi mào "Thế chiến III" và "Chiến tranh hạt nhân", trở thành kẻ bị cộng đồng quốc tế thực sự ruồng bỏ. Hơn nữa, vạn nhất NATO tung đòn đánh trả bằng hạt nhân nhắm vào Nga thì sao? Chẳng lẽ tất cả cùng đồng quy vu tận? Rủi ro của ván cược này là cực kỳ lớn, cho nên dù dư luận bàn tán xôn xao ra sao, Điện Kremlin vẫn lựa chọn thận trọng và kiềm chế.

Hậu quả của việc Nga không muốn tấn công các đồng minh của Ukraine ở Châu Âu là Châu Âu lại càng "được đằng chân lên đằng đầu", ngày càng tăng cường tiếp máu cho Ukraine. Tính chất của cuộc chiến Nga – Ukraine theo đó cũng thay đổi từ gốc rễ: Nó không còn là một cuộc xung đột song phương thuần túy nữa, mà đã trở thành công cụ chiến lược để Châu Âu thông qua bên ủy nhiệm (Ukraine) làm suy yếu nước Nga. Châu Âu bỏ tiền, bỏ thiết bị, bỏ tình báo, bỏ hậu cần, bỏ vật tư; còn Ukraine bỏ người, bỏ sức, trực tiếp tiêu hao khí tài, nhân lực, tài nguyên và ý chí của Nga trên chiến trường.

Đối với người Châu Âu, cuộc chiến mà họ tài trợ chính là để hai dân tộc Đông Slav cùng chung cội nguồn tự tiêu hao thế hệ trẻ của chính mình, với mục đích khiến họ vĩnh viễn bước ra khỏi hàng ngũ các cường quốc thế giới.

7. "Đùa với lửa" và rủi ro trong tương lai

Cục diện hiện tại có thể tóm gọn trong một câu: Ukraine đã học được chiến thuật của Iran, nhưng Nga lại không dám học theo Iran.

Thành công của Ukraine nằm ở việc nắm bắt chính xác tinh hoa chiến tranh bất đối xứng của Iran: Không đòi hỏi cân bằng hỏa lực, mà đánh thẳng vào các mắt xích yếu và mạng lưới chống đỡ cỗ máy chiến tranh của đối thủ, dùng chi phí có thể gánh chịu để tạo ra rắc rối không thể gánh chịu cho đối phương.

Sự kiềm chế của Nga đã bộc lộ ranh giới trong lựa chọn chiến lược của họ: Tác chiến trong phạm vi có thể kiểm soát, tránh để xung đột leo thang đến mức đụng độ rủi ro chính trị và quân sự với NATO. Điều này chứng minh đầy đủ rằng: Tác dụng răn đe của hệ thống NATO đối với Nga vẫn tồn tại và còn rất mạnh mẽ.

Trong ngắn hạn, sự thận trọng của Nga đã tránh được một cuộc thế chiến; nhưng về dài hạn, Châu Âu có thể đẩy Ukraine ra tiền tuyến với chi phí thấp nhất để liên tục tiêu hao quốc lực và ảnh hưởng của Nga.

Điều đáng chú ý là Châu Âu vẫn đang liên tục thử thách ranh giới đỏ của Nga: Từ việc ban đầu chỉ cung cấp vũ khí phòng thủ, đến vũ khí tấn công, rồi đến năng lực tấn công tầm xa, sự hỗ trợ quân sự của Châu Âu dành cho Ukraine đang từng bước nâng cấp, ngày càng quyết liệt, ngày càng không che giấu và ngày càng "trắng trợn". Mỗi lần Châu Âu nâng cấp viện trợ, Nga đều lựa chọn kiềm chế; và mỗi lần Nga kiềm chế, lại vô tình khuyến khích lần nâng cấp tiếp theo của Châu Âu.

Nhưng sự kiềm chế của Nga không phải là vô hạn. Nếu sự hỗ trợ của Châu Âu tiếp tục leo thang, đe doạ nghiêm trọng đến lợi ích cốt lõi và an ninh của Nga, liệu Moscow có còn duy trì được sự kiềm chế hiện tại nữa hay không vẫn là một dấu hỏi lớn.

Người Nga tự hỏi mình: Mấy chục năm qua, chúng ta đã tiêu tốn chi phí và cái giá lớn như vậy để nghiên cứu, sản xuất và duy trì kho vũ khí hạt nhân, tự xưng là một trong những lực lượng quân sự mạnh nhất toàn cầu. Nhưng đến hôm nay, đối phương đã dùng đòn tập kích tầm xa đánh đến tận cửa nhà, mà chúng ta vẫn bị bó tay bó chân, lại để vô số tài năng trẻ phải bỏ mạng trên chiến trường. Tất cả những điều này là vì cái gì? Tại sao chúng ta không thể bước ra bước đi quyết định? Chúng ta bắt buộc phải làm cho những kẻ Châu Âu liên tục khiêu khích thực sự nếm trải hương vị chiến tranh, làm cho họ biết thế nào là ý chí của dân tộc chiến đấu...

Các đời Tổng thống Mỹ đã phớt lờ những lời cảnh báo hết lần này đến lần khác của Nga, ủng hộ NATO mở rộng về phía đông cho đến khi áp sát Ukraine, cuối cùng bùng nổ cuộc chiến Nga - Ukraine - nhưng may mắn thay, ban đầu nó chỉ là một cuộc xung đột song phương, chưa phải là thế chiến.

Trong hai năm qua, Châu Âu đã tự biến mình thành hậu phương lớn và hậu thuẫn chiến đấu cho Ukraine chống lại Nga, ngày càng lún sâu, ngày càng gay gắt, rất có thể sẽ dồn nước Nga vào một con đường khác: Thực hiện "leo thang theo chiều ngang", trừng phạt các quốc gia đồng minh đang hỗ trợ Ukraine.

Đến ngày đó, đó chính là Thế chiến. Thậm chí có rủi ro xảy ra chiến tranh hạt nhân.

Mọi người đều hy vọng các bên giữ được sự lý trí. Nhưng nhìn lại chiều dài lịch sử, lý trí có vẻ không phải là sở trường của loài người. Vô số cuộc chiến tranh và bi kịch đều được châm ngòi theo cách như vậy. Và điều tồi tệ hơn là, con người dường như chưa bao giờ rút ra được bài học từ lịch sử.

Hiện tại, không ít người đã đưa ra góc nhìn thế này: Hy vọng Nga có thể chống đỡ được làn sóng tấn công tầm xa bất đối xứng này của Ukraine. Bởi vì một cường quốc hạt nhân bị dồn vào "đường cùng" và tự cho rằng mình không còn lựa chọn nào khác, mới là thứ đáng sợ nhất.

---